14 października rozpoczynają się 61. Międzynarodowe Targi Książki we Frankfurcie (Frankfurter Buchmesse), największe na świecie spotkanie branży wydawniczej i święto wszystkich miłośników książek. Weźmie w nich udział około siedmiu tysięcy wystawców ze stu krajów.

Centralnym punktem polskiego stoiska będzie jubileuszowa wystawa PROGRAMU TRANSLATORSKIEGO ©POLAND 1999-2009, administrowanego przez krakowski Instytut Książki. Działający od roku 1999 program wspiera finansowo przekłady literatury polskiej na języki obce. Adresowany jest do zagranicznych wydawców, którzy mogą uzyskać dofinansowanie kosztów tłumaczenia oraz zakupu praw autorskich. W ciągu 10 lat działalności Program Translatorski ©POLAND wsparł wydanie 800 książek polskich autorów w ponad 40 krajach świata.

Źródło informacji: http://www.instytutksiazki.pl

Szacuje się, że do końca tego stulecia zniknie 90% z 6800 języków świata.
Co powoduje wymieranie języków?
W przeszłości głównym czynnikiem były konflikty zbrojne – państwo, które podbijało inny kraj, najczęściej dążyło do zniszczenia jego kultury i zastąpienia jej swoją. Język podbitego narodu był zwykle stopniowo zastępowany językiem najeźdźcy.
Dzisiaj głównym powodem wymierania języków są środki masowego przekazu, które docierają do każdego zakątka naszego globu i sprawiają, że lokalne języki, używane przez niewielkie społeczności, są wypierane przez najbardziej ekspansywne języki świata.

Jednym z wymarłych języków jest język ubychijski. Należał on do zachodniokaukaskiej grupy języków, a jego wymarcie spowodowane było wysiedleniem 50 tysięcy posługujących się nim ludzi na ziemie imperium osmańskiego. Ostatnią osobą mówiącą biegle w tym języku był Tevfik Esenç, który zmarł w 1992 roku. Wraz z francuskim językoznawcą Georges’em Dumezilem stworzył on dokumentację języka ubychijskiego.

Alfabet języka ubychijskiego zamieszczono na stronie
http://www.omniglot.com/writing/ubykh.htm
Więcej informacji na temat historii, fonetyki, gramatyki języka można znaleźć na stronie
http://en.wikipedia.org/wiki/Ubykh_language

Profesor Elinor Ostrom jest pierwszą kobietą w historii, która otrzymała Nagrodę Nobla w dziedzinie ekonomii. Amerykańska ekonomistka została uhonorowała za swoje badania nad zarządzaniem wspólną własnością, np. zasobami naturalnymi.
Noblistka wykazała, że wbrew pozorom własność wspólna jest niejednokrotnie lepiej zarządzana niż własność prywatna. Zarządzanie wspólnym dobrem jest efektywniejsze, niż wynikałoby to z klasycznych teorii ekonomicznych, a społeczeństwa i grupy na bieżąco opracowują reguły i wprowadzają mechanizmy zapobiegające dewastacji przyrody.

Drugim tegorocznym noblistą w dziedzinie nauk ekonomicznych jest prof. Oliver E. Williamson, który dowodził, że w warunkach ograniczonej konkurencji rynkowej firmy są lepiej niż rynki przystosowane do rozwiązywania konfliktów.

Z pewnością łatwo odpowiedzieć na pytanie: „Kto to jest tłumacz?”, ale „tłómacz”? Wątpliwości wyjaśnia Zygmunt Gloger w Encyklopedii Staropolskiej z początku XX wieku. Wzbogaćmy zatem naszą wiedzę. Poniższa składnia i ortografia jest oryginalna.

Hasło:

W „Dykcjonarzyku teatralnym”, wydanym w Poznaniu r. 1808 czytamy pod tym wyrazem: „W Polsce dla bardzo małej liczby dzieł oryginalnych, gdyby tłómacze nie zasilali teatru, w żaden sposób nie mógłby się on utrzymać”. „Mamy tłómaczone sztuki w różnych rodzajach, z francuskiego, włoskiego, niemieckiego, angielskiego: a dla teatrów litewskich przełożono kilka dzieł z języka rosyjskiego. Dawniej Zabłocki, Bodue, przekładali z francuskiego. Od r. 1791 utrzymywali teatr przez tłómaczenie z obcych języków AVielmożni imó panowie: Hebdowski, Grliński, Adamczewski, Pękalski. Imć pan Bogusławski od lat 30 swojem tłómaczeniem najliczniej wzbogacił repertoar polski. Przekładanie wierszem wybornych dzieł francuskich winna publiczność najbardziej p. p. Osińskiemu i Krusińskiemu; pierwszego Horacjuszów, Alzyre, Cyda, Cynne potomni z uwielbiebiem poety polskiego odczytywać będą. Wielu porywa się do tłómaczenia sztuk nudnych i zupełnie niestosownych do gustu naszej publiczności, nie znając dobrze ani reguł teatralnych, ani języka. Tacy to tłómacze żądają usilnie, aby ich sztuki były koniecznie wystawione”. „Tłómacze, którzy zręcznie umieją w przekładaniu obcego dzieła scenę i rzecz do ojczystych przystosować obyczajów, są bardzo użyteczni i po autorach i tłómaczach poetycznych pierwsze trzymają miejsce. Dzieł takich mamy wiele, np. „Szkoła obmowy”, „Frozyna”, „Miłość i Odwaga”; a najbardziej owo sławne przekładanie „Syna Marnotrawnego” przez Trembeckiego”.

Źródło: Encyklopedia staropolska, T. 4, Warszawa 1900-1903.

8 października 2009 r. Szwedzka Akademia przyznała najbardziej prestiżową nagrodę literacką świata.

Wyróżniona została 56-letnia Herta Müller, autorka powieści, opowiadań, esejów oraz poetyckich kolaży, których tematyka odnosi się głównie do biografii pisarki. Co istotne dla środowiska tłumaczy, Noblistka przez kilka lat zajmowała się sztuką przekładu. Skończywszy germanistykę i literaturę rumuńską na uniwersytecie w Timisoarze (Rumunia), była zatrudniona na stanowisku tłumacza technicznego języka niemieckiego w fabryce maszyn. Następnie pracowała jako nauczycielka języka niemieckiego, by od lat 80-tych zająć się pisarstwem. Ogromne piętno na jej twórczości odcisnęły wieloletnie prześladowania służb bezpieczeństwa oraz dyktatura Ceaușescu, której się sprzeciwiała. W roku 1987 zdecydowała się na wyjazd z Rumunii do Niemiec, gdzie mieszka do dziś (Berlin). Posiada rumuńskie i niemieckie obywatelstwo.

Polskie wydania książek Laureatki publikuje i tłumaczy Wydawnictwo Czarne (www.czarne.com.pl).

Na zdjęciu: Herta Müller, laureatka Literackiej Nagrody Nobla 2009